Święto Przemienienia Pańskiego zwane także epifanią lub teofanią obchodzi Kościół katolicki 6 sierpnia. Liturgia tego dnia wspomina opisane w ewangeliach wydarzenie, przez które Chrystus objawił swoje bóstwo. Przemienienie Pańskie to wydarzenie z życia Jezusa, ktore zostało opisane w Biblii aż przez trzech ewangelistów Mateusza, Marka i Łukasza.
W liturgii ewangeliczny opis Przemienienia Pańskiego pełen jest znaczeń symbolicznych: góra, światło i obłok są w Biblii charakterystyczne dla objawień Boga. "Jezus wziął ze sobą Piotra, Jakuba i brata jego Jana i zaprowadził ich na górę wysoką, osobno. Tam przemienił się wobec nich" (Mt 17,1). Twarz Jezusa zajaśniała jak słońce, szata była biała jak światło, ukazali się też Mojżesz i Eliasz a z obłoku dobiegł głos Boga. Są oni świadkami, którzy potwierdzają widzenie Apostołów i wskazują, że całe objawienie prowadzi do Jezusa. Dodatkowym i niepodważalnym uwierzytelnieniem jest głos Ojca, który mówi: "To jest mój Syn umiłowany, w którym mam upodobanie, Jego słuchajcie!" (Mt 17,5).
Przemienienie Jezusa miało umocnić wiarę Apostołów oraz przygotować ich na przeżycie męki i śmierci Jezusa. Przemienienie ukazuje też, że do chwały objawionej przez Jezusa dochodzi się przez cierpienie i śmierć. Tak jak każda teofania (czyli objawienie bóstwa) Przemienienie Pańskie budzi fascynację i zachwyt ale zarazem lęk, dlatego św. Piotr powiedział najpierw: "dobrze, że tu jesteśmy" a w chwilę później uczniowie "upadli na twarz i bardzo się zlękli". W religioznawstwie mówi się, że Bóg jest "mysterium fascinosum et tremendum", czyli tajemnicą fascynującą i przerażającą.
W chrześcijaństwie wschodnim święto Przemienienia obchodzone było już w V wieku. Do dziś zajmuje ono w liturgicznym kalendarzu chrześcijańskiego Wschodu jedno z najważniejszych miejsc. Przemienienie jest też bardzo częstym motywem ikonografii wschodniej.
Na Zachodzie pierwsze wzmianki o tym święcie pochodzą z VII i VIII wieku. Bardziej upowszechniło się ono w okresie wypraw krzyżowych, kiedy bardzo popularne były pielgrzymki do Ziemi Świętej, w tym także na Górę Tabor, uznawaną za górę przemienienia.
W 1457 r. papież Kalikst III, jako wyraz wdzięczności za zwycięstwo nad Turkami odniesione 6 sierpnia 1456 r. pod Belgradem, wprowadził je do liturgii całego Kościoła katolickiego. W 1964 r. Górę Tabor odwiedził papież Paweł VI, który jako pielgrzym przemierzał Ziemię Świętą.
W luteranizmie Przemienienie Pańskie wspominane jest w różnych terminach w zależności od tradycji:
- w Ostatnią Niedzielę po Epifanii – przed przedpościem (np. Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP, Kościół Ewangelicki w Niemczech, część parafii Kościoła Luterańskiego Synodu Missouri)
- w Ostatnią Niedzielę po Epifanii – przed Środą Popielcową (np. Kościół Ewangelicko-Luterański w Ameryce, część parafii Kościoła Luterańskiego Synodu Missouri)
- w siódmą niedzielę po Trójcy Świętej (np. Kościół Szwecji, Ewangelicko-Luterański Kościół Finlandii)
W Cerkwi prawosławnej Preobrażenije Hospodnie ( cs.) jest to jedno z 12 głównych świąt i obchodzone jest 6/19 sierpnia, tj. 6 sierpnia według liturgii prawosławnej posługującej się kalendarzem juliańskim, czyli 19 sierpnia według obowiązującego kalendarza gregoriańskiego.
BTW wg teologów wspominamy 3 Epifanie Pańskie:
- 6 stycznia - Objawienie Pańskie (Trzech króli)
- 6 sierpnia - Przemienienie Pańskie
- objawienie chwały Jezusa na weselu w Kanie
